JSON Nedir? JSON Verisi Nasıl Formatlanır ve Doğrulanır?

JSON’un Temel Görevi

JSON, veriyi insanlar için okunabilir ve yazılımlar için ayrıştırılabilir bir metin yapısında temsil eder. Adındaki “JavaScript” ifadesine rağmen yalnızca JavaScript’e ait değildir; hemen her yaygın programlama dili JSON okuyup yazabilir. Dosya uzantısı çoğunlukla .json olur ve ağ üzerinden gönderildiğinde içerik türü genellikle application/json olarak belirtilir.

JSON bir program değildir. Fonksiyon, yorum veya değişken tanımı içermez. Bu ayrım güvenlik ve doğrulama açısından önemlidir: JSON verisi kod gibi çalıştırılmak yerine bir ayrıştırıcıyla veri olarak okunmalıdır.

Nesne, Dizi ve Anahtar/Değer Yapısı

Nesne süslü parantezle, dizi köşeli parantezle gösterilir. Bir nesnedeki her anahtar çift tırnak içinde yazılır ve iki nokta işaretinden sonra değeri gelir. Değer; metin, sayı, true, false, null, başka bir nesne veya dizi olabilir.

{
  "urun": "Defter",
  "fiyat": 85.5,
  "stokta": true,
  "etiketler": ["kırtasiye", "kağıt"],
  "tedarikci": {
    "sehir": "Rize"
  }
}

Virgül aynı seviyedeki öğeleri ayırır. Son öğeden sonra virgül bırakılmaz. Sıralama teknik olarak çoğu veri alışverişinde anlam taşımaz; bir uygulama özellikle sıra bekliyorsa bu beklenti ayrıca belgelenmelidir.

JSON Neden Formatlanır?

Ağ trafiğini veya dosya boyutunu azaltmak için JSON tek satırda, boşluksuz gönderilebilir. Bu “minified” çıktı makineler için uygundur ama iç içe nesne ve dizileri insan gözüyle takip etmeyi zorlaştırır. Formatlama, veriyi değiştirmeden girinti ve satır sonları ekleyerek ilişkiyi görünür hale getirir.

İki boşluk daha kompakt, dört boşluk ise daha geniş bir görünüm sağlar. Hangisinin seçileceği çoğunlukla ekip standardına bağlıdır. Asıl amaç, açılan ve kapanan parantezlerin aynı seviyede hizalanmasıdır.

Doğrulama Ne Kontrol Eder?

Sözdizimi doğrulaması, metnin JSON dilbilgisine uyup uymadığını kontrol eder. Ancak verinin iş açısından doğru olduğunu kanıtlamaz. Örneğin {"yas":-3} geçerli JSON’dur; fakat yaş alanı için mantıksal olarak hatalı olabilir. Alan türleri ve zorunlu değerler ayrıca bir şema veya uygulama kuralıyla denetlenir.

JSON Nasıl Formatlanır ve Doğrulanır?

1. Kaynağın gerçekten JSON ürettiğini doğrulayın; hata sayfası veya HTML yanıtı kopyalamadığınızdan emin olun.
2. Metni bir JSON doğrulayıcıya yapıştırın ve önce sözdizimini kontrol edin.
3. Hata konumu verilirse o satırın hemen öncesindeki virgül, tırnak ve parantezleri de inceleyin; ayrıştırıcı hatayı sorunun başladığı yerden sonra fark edebilir.
4. Geçerli metni 2 veya 4 boşlukla formatlayın. Veri aktarımı için gerekirse yeniden küçültün.
5. Sonucun yalnızca geçerli değil, beklenen alanları ve değerleri de içerdiğini uygulama bağlamında kontrol edin.

Online JSON Araçlarında Gizlilik

API anahtarı, erişim belirteci, müşteri kaydı veya dahili yapılandırma içeren JSON hassas olabilir. Kullanacağınız aracın veriyi işleme sunucusuna gönderip göndermediğini kontrol edin. RizeTab JSON Formatlayıcı girdiyi sayfa içinde JSON.parse() ile okur ve üçüncü taraf işleme API’si kullanmaz. Yine de hassas alanları mümkünse örnek değerlerle değiştirin; pano geçmişi ve tarayıcı eklentileri gibi yerel riskleri unutmayın.